Skąd bierze się HIV i jak można się zakazić?

HIV to wirus ludzkiego niedoboru odporności. Atakuje układ immunologiczny, stopniowo go osłabiając. Zakażenie następuje wyłącznie przez trzy drogi:

• kontakt seksualny bez zabezpieczenia,
• kontakt z krwią (np. wspólne igły, sprzęt do narkotyków, niejałowe narzędzia),
• z matki na dziecko (ciąża, poród, karmienie piersią).

Nie zakazisz się przez: dotyk, pocałunek, pot, łzy, wspólny kubek czy toaletę. Ale to pewnie już wiesz — problem w tym, że wciąż wielu ludzi niby wie, a jednak trochę się boi.

– HIV przenosi się konkretnymi drogami. Codzienny kontakt, praca, szkoła — to nie są sytuacje ryzyka – zapewnia Dagmara Janczak-Sondej, lekarz chorób wewnętrznych w Polkowickim Centrum Usług Zdrowotnych. – Najwięcej zakażeń nadal dotyczy kontaktów seksualnych bez zabezpieczenia. To temat, o którym wciąż mówi się za mało – podkreśla Dagmara Janczak-Sondej

HIV a AIDS – ważna różnica

HIV to wirus. AIDS to ostatni, najbardziej zaawansowany etap choroby, gdy układ odpornościowy zostaje skrajnie osłabiony. Dzięki nowoczesnym terapiom większość pacjentów nigdy do tego etapu nie dochodzi.

– Osoby z dobrze prowadzonym leczeniem żyją normalnie – pracują, zakładają rodziny, uprawiają sport. Kluczem jest regularna terapia – podkreśla Dagmara Janczak-Sondej.

Większość osób, które mają rozpoznane zakażenie wirusem HIV,  może rozpocząć terapię antyretrowirusową (ARV). Leki te zatrzymują namnażanie wirusa i pozwalają ludziom żyć normalnie, pracować, tworzyć związki, mieć dzieci.

Leczenie: ogromny sukces współczesnej medycyny

Dzisiejsza terapia przeciwretrowirusowa pozwala:

• utrzymać wirusa na niewykrywalnym poziomie,
• zapobiec rozwojowi AIDS,
• normalnie żyć i pracować,
• nie zakażać partnera seksualnego (zasada „Niewykrywalny = Niezakaźny”).

Czy istnieje pełne wyleczenie?
Niestety – na razie nie.

Ale badania nad terapią genową i szczepionkami są bardzo obiecujące.

– HIV nie jest już wyrokiem. To choroba przewlekła, którą leczymy skutecznie,  ale pod warunkiem, że pacjent naprawdę trafi do lekarza – przypomina Dagmara Janczak-Sondej.

Jakie objawy powinny cię zaniepokoić?

Pierwsze objawy HIV mogą wyglądać… jak grypa. I dlatego zwykle są ignorowane.

• gorączka,
• powiększone węzły chłonne,
• ból mięśni,
• wysypka,
• zmęczenie.

Potem przez długi czas może nie dziać się absolutnie nic.

– Najbardziej podstępny jest brak objawów. Dlatego badania to nie luksus – to zdrowy rozsądek – mówi Dagmara Janczak-Sondej.

Kiedy zgłosić się do lekarza lub na badanie?

👉 Po każdym ryzykownym kontakcie seksualnym.
👉 Gdy pękła prezerwatywa.
👉 Gdy miałaś/eś kontakt z cudzą krwią.
👉 Gdy masz objawy, których nie potrafisz wyjaśnić.

Co możesz zrobić bez skierowania?

Najprościej: wykonać test na HIV. W Polsce test można zrobić:

• bez skierowania,
• bezpłatnie w Punktach Konsultacyjno-Diagnostycznych (PKD),
• anonimowo – bez podawania nazwiska.

W razie pilnego narażenia (np. kontakt z krwią lub ryzykowny stosunek seksualny) możliwe jest zastosowanie profilaktyki poekspozycyjnej (PEP), którą trzeba rozpocząć do 48 – 72 godzin od zdarzenia. Skierowanie nie jest potrzebne – należy zgłosić się na izbę przyjęć lub do szpitala zakaźnego.

Jak się chronić?

Skuteczna profilaktyka jest prosta:

• używaj prezerwatywy – w każdym kontakcie seksualnym z nowym lub niesprawdzonym partnerem,
• rób regularne testy, jeśli jesteś aktywną seksualnie osobą,
• unikaj wspólnego używania igieł,
• rozważ profilaktykę przedekspozycyjną (PrEP) – to codzienne tabletki, które znacząco zmniejszają ryzyko zakażenia.

– Najlepszą ochroną jest świadomość. HIV nie przenosi się magicznie – zawsze stoi za tym konkretna sytuacja, której można było uniknąć – wyjaśnia Dagmara Janczak-Sondej.

Dlaczego warto o tym mówić?

Bo wciąż mamy tabu. A tabu nie chroni nikogo.
Rozmowa – tak.
Wiedza – tak.
Badania – zdecydowanie tak.

Dzięki medycynie HIV przestał straszyć.

Ale to wciąż realny problem zdrowotny, wobec którego warto zachować czujność.
Test, rozmowa z lekarzem, prezerwatywa, profilaktyka – to decyzje, które mogą uratować zdrowie i życie.

– W przypadku AIDS, najgorszym przeciwnikiem wcale nie jest wirus HIV. To lęk, milczenie i brak wiedzy – podsumowuje Dagmara Janczak-Sondej.

Jeśli masz pytania – porozmawiaj ze swoim lekarzem. W PCUZ zawsze znajdziesz życzliwą, profesjonalną pomoc.

Ważne, przydatne informacje

Gdzie możesz zrobić test na HIV – blisko Polkowic lub w rozsądnych granicach dojazdu

Nazwa / placówka	Lokalizacja / uwagi
CDT Medicus	Lubin — badanie „HIV Ag/Ab (Combo)” jest dostępne w tej placówce. Test ten wykrywa jednocześnie antygen p24 oraz przeciwciała, co skraca tzw. okienko diagnostyczne.
Diagnostyka (punkt pobrań)	Lubin, ul. Marii Skłodowskiej-Curie 70 — punkt pobrań Diagnostyki. Można tam zrobić badania krwi, co potencjalnie obejmuje również testy przesiewowe na HIV, jeżeli je zamówisz.
ALAB laboratoria (punkt pobrań)	Laboratoria ALAB — w punktach pobrań ALAB można wykonać test przesiewowy IV generacji (antygen p24 + przeciwciała).
Punkt Konsultacyjno-Diagnostyczny PKD	50-136 Wrocław, ul. Wszystkich Świętych 2. Publiczny PKD, gdzie testy są bezpłatne, anonimowe i bez skierowania. To jeden z najbliższych publicznych punktów PKD dla mieszkańców Polkowic.

Uwagi praktyczne

• W publicznym PKD (np. we Wrocławiu) test jest bezpłatny, anonimowy i bez skierowania.
• W prywatnych laboratoriach (Diagnostyka, ALAB, CDT Medicus) zwykle trzeba opłacić test — ale często można umówić się bez skierowania.
• W przypadku badań prywatnych (np. w CDT Medicus) test typu „HIV Ag/Ab (Combo)” pozwala wykryć zakażenie już po około 2 tygodniach.
• Jeżeli wybierasz PKD – wynik i poradnictwo będą anonimowe, a konsultacja dostępna bez deklarowania danych osobowych.