Współczesne oblicze uzależnień od środków psychoaktywnych

Obecnie w Polsce marihuana  i jej przetwory są po alkoholu i nikotynie, najczęściej używanym środkiem psychoaktywnym (informacja z raportów KBPN). Ilość iluzji oraz mitów odnośnie marihuany i jej pochodnych ( haszyszu oraz olejku cannabis) nie ma sobie równych.  W Internecie oraz przekazach medialnych znajduje się cała paleta zniekształconych informacji  na temat przetworów konopi. Warto pamiętać, że substancją psychoaktywną w marihuanie  jest THC (Delta-9-tetrahydrokannabinol), a jego stężenie waha się przeważnie od 1% do 10% (EMCDDA, 2009). Ta substancja psychoaktywna posiada spore umiejętności gromadzenia się wosłonkach mielinowych komórek mózgowych, prowadząc do wyraźnych zmian somatycznych, psychicznychi społecznych u jej użytkowników. Niezwykle trudno jest postawić granicę pomiędzy używaniem okazjonalnym, a używaniem szkodliwym oraz uzależniem od kannabinoidów, ponieważ osoby używające THC mają problemy z utrzymaniem jej używania na stałym, tzw. ,,kontrolowanym,, poziomie, w związku z pojawianiem się w organizmie zjawiska tolerancji, czyli potocznie tzw. przyzwyczajenia się do danej dawki substancji (Psychologia kliniczna, Cierpiałkowska, Sęk, 2016). Użytkownik zaczyna zwykle zwiększać ilość oraz częstotliwość przyjmowania narkotyku, czyli z motywu używania: ,,bo lubię,, i ,,chcę,, przechodzi na motywację: ,,używam ponieważ muszę,,. Osoby używające kannabinoidów doświadczają wyraźnych szkód w zakresie psychicznym, m.in. wyraźnie osłabia się ich zdolność do koncentracji uwagi, zmniejsza się ich motywacja oraz funkcje psychomotoryczne, czyli pojawia się tzw. zespół amotywacyjny (Psychopatologia, Cierpiałkowska, 2007). Względnie systematyczne używanie konopi wyraźnie zwiększa ryzyko przedwczesnego przerwania nauki szkolnej oraz uwidacznia  się  w życiu  zawodowym  w  postaci zwiększonej liczby absencji, zmian  oraz wypadków przy pracy. Wymienione problemy przeważnie związane są z utratą motywacji do celowych i systematycznych działań. W Zakresie problemów fizycznych stwierdzono u użytkowników kannabinoidów występowania dolegliwości i chorób ze strony układu oddechowego oraz układu krążenia, m.in. zwiększone ryzyko zawału serca, w związku ze znaczną ilością substancji smolistych zawartych w marihuanie i jej pochodnych. Dodatkowo użytkownicy kannabinoidów doświadczają wzrostu ryzyka wystąpienia zaburzeń orgazmu oraz dyspareunii czynnościowej (Narkotyki, Niewiadomska, 2004). Należy zaznaczyć, że multitesty narkotykowe dostępne między innymi w aptekach pozwalają na stwierdzenie występowania pochodnych THC w organizmie. Również działania profilaktyczne policji pozwalają na przesiewowe monitorowanie użytkowników pojazdów, pod względem używania pojazdu pod wpływem THC. Szczególne znaczenie odgrywa jak najszybsze interweniowanie wobec osób eksperymentujących lub używających kannabinoidów. Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii prowadzi szeroko zakrojone działania oraz udostępnia certyfikowane programy profilaktyczno-terapeutyczne dla osób zagrożonych. Są to program CANDIS oraz programu FRED w związku z art. 72 ust.1 i art. 73 znowelizowanej w dniu 01 kwietnia 2011 r. ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

W zasobach Internetu bez problemu odnajdziemy terapeutów przeszklonych do udzielania pomocy osobom zagrożonym używaniem kannabinoidów. Warto pamiętać, że zgodnie z koncepcją teorii substancji torujących drogę D. Kandel (1992) działając na wczesnym etapie używania, zmniejszamy ryzyko sięgania szczególnie przez młode osoby, po inne substancje psychoaktywne np. amfetaminę czy meta amfetaminę (Zapobieganie narkomanii w gminie, Warszawa 2007).

Bibliografia:

  1. red. L. Cierpiałkowska, H. Sęk, Psychologia kliniczna, PWN, Warszawa 2016,
  2. L. Cierpiałkowska, Psychopatologia, Wyd. SCHOLAR, 2007,
  3. I. Niewiadomska, Narkotyki, Wyd. KUL 2004,
  4. Red. A. Hejda, K. Okulicz- Kozaryn, Zapobieganie Narkomanii w Gminie, Warszawa 2007

Opracowanie:

Łukasz Basaj – specjalista psychologii klinicznej, certyfikowany specjalista psychoterapii uzależnień, certyfikowany trener programu „FRED GOES NET”, certyfikowany terapeuta programu ,,CANDIS”, certyfikowany terapeuta uprawniony do pracy ze sprawcami przemocy domowej – program korekcyjno-edukacyjny DULUTH, członek Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Żarach, członek Zespołu Koordynującego Realizację Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego w Województwie Lubuskim.

Zdzisław Ząbek – specjalista psychologii klinicznej, certyfikowany specjalista psychoterapii uzależnień, psychoterapeuta, psycholog uprawniony do badań kierowców, na broń i na stanowiska w ruchu zakładów górniczych, wykładowca akademicki, biegły sądowy, psycholog zarządzania i organizacji pracy.